Ontwikkelingsstoornissen

ASS

De autismespectrumstoornis (ASS) wordt gerekend tot de neurobiologische ontwikkelingsstoornissen. Tot deze rubriek behoren naast ASS, ook ADHD, de verstandelijke beperkingen, communicatiestoornissen, motorische stoornissen en ticstoornissen. De verwerking van informatie door de hersenen, met name uit de sociale omgeving, is verstoord en treft daardoor de sociaal-emotionele, verstandelijke en spraak/taal ontwikkeling. Niet alle gebieden van de ontwikkeling worden in gelijke mate getroffen en hierdoor zijn er grote verschillen tussen mensen met autisme en spreekt men tegenwoordig van een autismespectrumstoornis (ASS). Mensen schuiven binnen het spectrum, afhankelijk van hun leeftijd, hun ontwikkelingsstadium en de aanpassing van de omgeving.

Autisme kenmerkt zich door blijvende tekorten in de sociale communicatie en interactie. Zo kun je moeite hebben met sociaal-emotionele wederkerigheid, non-verbale communicatie en het aangaan, onderhouden en begrijpen van relaties. Ook kan er sprake zijn van beperkte interesses en activiteiten of gedrag dat beperkt is en vaak herhaald wordt. Dit kan bijvoorbeeld zijn doordat je sterk vasthoudt aan routines of gedrag of dat je je sterk kunt richten op een bepaalde interesse (hyperfocus). ook kun je over- of onderreageren op zintuiglijke prikkels. Autistische kenmerken kunnen al opgemerkt worden in de vroege kindertijd maar worden soms ook pas in de volwassenheid onderkend. Autisme kan een grote lijdensdruk veroorzaken en zorgen voor een negatieve invloed op het functioneren op het sociale of beroepsmatige functioneren of functioneren op andere levensgebieden.

Uit gegevens van het Nederlands Autisme Register (NAR) blijkt dat 38% van de mensen met autisme last heeft van slaapproblemen en dat 40% van de mensen met autisme kampt met bijkomende psychiatrische diagnoses (comorbiditeit) zoals ADHD, angst- en/of dwangstoornissen, depressies, persoonlijkheidsstoornissen. Ook sensorische integratieproblemen, leerstoornissen, taalstoornissen, zintuiglijke en motorische beperkingen, eetstoornissen, trauma (PTSS), burn-out, psychoses en verslavingsproblematiek komen regelmatig voor. 
Mannen met autisme hebben vaker comorbide externaliserende problemen (zoals gedragsproblemen en hyperactiviteit) en vrouwen met autisme hebben vaker comorbide internaliserende problemen (zoals angst en depressie). Verder komt genderdysforie bij mensen met autisme vaker voor dan bij mensen zonder autisme (tweemaal zoveel) en heeft 63% last van lichamelijke klachten, zoals allergieën en maag-darmklachten.

Hulp bij ASS?


De gevolgen van ASS kunnen ingrijpend zijn, en ondanks dat het het niet te ‘genezen’ is, kun je er wel zo goed mogelijk mee leren omgaan. Daar kan ik je bij helpen met behulp van psycho-educatie (voorlichting) over ASS, betrekken van je omgeving, het aanbrengen van meer structuur, het aanleren van sociale vaardigheden, verbeteren van de Theory-of-Mind, of het behandelen van angst- en stemmingsklachten als gevolg van ASS met behulp van cognitieve gedragstherapie, mindfulness
of EMDR. Ook bestaan er E-healthmodules voor ASS om je verder te helpen.

Overleg met je huisarts, een doorverwijzing naar een psycholoog kan zinvol zijn!

ADHD

ADHD is een aangeboren aandachtstekortstoornis met of zonder hyperactiviteit. Je kunt last hebben van concentratie- of aandachtsproblemen. Er kan sprake zijn van hyperactiviteit, verbaal of motorisch, of van impulsiviteit. Je vergeet misschien soms dingen of je doet en zegt dingen, voordat je nadenkt over de gevolgen. Bij veel mensen met ADHD schommelen emoties ook meer en zijn ze intenser dan bij anderen.
Verder speelt een gevoel van onrust soms een rol. Deze klachten ontstaan door een overprikkeling van de informatie die bij jou binnenkomt. Prikkels zijn dingen die je hoort, ziet, ruikt, proeft of voelt. Je kunt overprikkeling zien als informatie die niet goed gefilterd wordt wanneer het bij je binnenkomt via je zintuigen. Bij mensen met ADHD werkt dit filter minder goed, waardoor er veel meer prikkels doorheen komen. Dat betekent dat alles wat gebeurt jouw aandacht vraagt. Het is dan lastiger om een onderscheid te maken tussen belangrijke en minder belangrijke prikkels.

Er zijn 3 subtypen van ADHD:

1 Het onoplettende type (ADD)
Het centrale kenmerk van ADD is een concentratiestoornis; mensen met ADD kunnen zich moeilijk concentreren en zijn snel afgeleid. De kenmerken van hyperactiviteit/impulsiviteit ontbreken. Mensen met ADD hebben een ander tijdsbesef, komen vaak te laat, zijn vergeetachtig en ongeorganiseerd. Deze mensen kunnen hun hele leven lang op zoek zijn naar manieren op aan hun dopamine te komen, hetzij op een positieve manier (zeer actief, competitief, inventief) hetzij op een negatieve manier (gokken, drugs, roekeloos)
2 Het hyperactief/impulsieve type Er is vooral sprake van ernstige en aanhoudende impulsiviteit en hyperactiviteit.
3 Het gecombineerde type Dit type ADHD komt het meeste voor.

ADHD openbaart zich vanaf de vroege jeugd. ADHD wordt ook wel een stoornis van de rem genoemd; de rem op denken, handelen en emoties is er af. Die rem wordt aangestuurd door de neurotransmitters dopamine en noradrenaline. Bij ADHD lijkt er een tekort aan die stoffen te zijn. ADHD is complex vanwege de chroniciteit en de vaak voorkomende comorbiditeit, zoals slaapstoornissen, angst- en depressieve stoornissen, posttraumatische stressstoornis, bipolaire stoornis, autismespectrumstoornis, verslaving aan alcohol en drugs en persoonlijkheidsstoornissen.

Hulp bij ADHD?

Ben jij gediagnosticeerd met ADHD en herken je je in bovenstaande klachten? De gevolgen van ADHD kunnen ingrijpend zijn, en ondanks dat het het niet te ‘genezen’ is, kun je er wel zo goed mogelijk mee leren omgaan. Daar kan ik je bij helpen met behulp van psycho-educatie over ADHD, betrekken van je omgeving, maar ook het behandelen van lichte tot matige bijkomende klachten met behulp van cognitieve gedragstherapie, EMDR en verschillende E-health modules die gaan over structuur aanbrengen in je leven, leren plannen, etc.

Overleg met je huisarts, een doorverwijzing naar een psycholoog kan zinvol zijn!